Lekcja 7. Metale i niemetale
Przedmiot: Chemia, Chemia Nowej Ery, klasa 7
Dział 1. Substancje i ich przemiany
Temat 7. s. 33–39
Sprawdzian: środa 21.10
Wcześniej: właściwości · Dalej: wariant 1
🎓 Jak czytać z tatą. Najpierw tabela «wspólne / wyjątki». Potem jedno zdanie o korozji i jedna metoda ochrony. Klucze — tylko tata.
RU: Сначала общая таблица металлов. Потом ржавчина и одна защита.
Większość pierwiastków to metale.
1. Co mają wspólne metale
W doświadczeniu książki: cynk, sód i magnez. Stałe, srebrzystobiałe, z metalicznym połyskiem, bezwonne.
| Wspólne | Wyjątek, który lubi sprawdzian |
|---|---|
| stały stan skupienia w temperaturze pokojowej | rtęć jest cieczą |
| barwa srebrzystobiała lub srebrzystoszara | złoto i miedź mają inną barwę |
| połysk metaliczny | — |
| kowalność i ciągliwość (dają się kuć i ciągnąć) | — |
| przewodzą ciepło i prąd | — |
Różnią się: twardością, temperaturą topnienia, gęstością i aktywnością chemiczną.
Metale lekkie i ciężkie
Lekkie: gęstość mniejsza niż 4,5 g/cm³, na przykład sód i glin. Ciężkie: większa niż 4,5 g/cm³, na przykład żelazo i ołów.
RU: Лёгкие металлы — плотность меньше 4,5 г/см³. Тяжёлые — больше.
Aktywność nie jest taka sama. Magnez z kwasem chlorowodorowym burzy się (wydziela się gaz). Miedź z tym kwasem nie reaguje. Najmniej aktywne są metale szlachetne: złoto, srebro, platyna. Najaktywniejsze, sód i potas, trzyma się w nafcie.
2. Niemetale
Niemetale nie mają jednej wspólnej twarzy. W temperaturze pokojowej bywają stałe, ciekłe i gazowe. Mają różne barwy. Niektóre pachną. Nie mają metalicznego połysku.
| Na pamięć | Co to jest |
|---|---|
| siarka | stała, żółta, krucha, bez połysku |
| fosfor czerwony | stały, czerwony proszek, bez połysku |
| brom | jedyny niemetal, który w temperaturze pokojowej jest cieczą |
| rtęć i brom | jedyne pierwiastki ciekłe w temperaturze pokojowej: metal i niemetal |
3. Stopy
Stop metali
Mieszanina jednorodna metali stopionych w określonych proporcjach. Czasem dodaje się niemetal, na przykład węgiel albo krzem.
RU: Сплав. Однородная смесь расплавленных металлов. Иногда добавляют неметалл.
Stop ma inne właściwości niż czysty metal. Zwykle jest wytrzymalszy, a topi się w niższej temperaturze.
| Stop | Z czego |
|---|---|
| mosiądz | miedź i cynk |
| stal | głównie żelazo; chrom zabezpiecza przed rdzą |
| duraluminium | glin z miedzią, manganem, magnezem i krzemem |
4. Korozja
Korozja
Powolne niszczenie przedmiotów z metali i ich stopów pod wpływem tlenu, wody, czynników atmosferycznych i niektórych związków.
RU: Коррозия. Металл медленно разрушается. У железа и стали это ржавление.Rdzewienie
Korozja żelaza i stali.
RU: Ржавление. Это коррозия именно железа и стали.
Doświadczenie z gwoździami:
| Gdzie leży gwóźdź | Co się dzieje |
|---|---|
| powietrze | rdza bardzo powoli |
| olej | gwóźdź zostaje, olej chroni |
| woda | rdza |
| woda z solą kuchenną | rdza najszybciej |
Woda razem z tlenem to główne czynniki. Sól przyspiesza. Korozja zaczyna się na powierzchni i idzie w głąb. Metale szlachetne są na nią odporne.
Miedź najpierw pokrywa się czarnym tlenkiem, a z czasem zielonym nalotem. To patyna.
Jak chronić:
- Powłoka: cynkowanie, chromowanie, niklowanie, farba, emalia, lakier.
- Stop odporny na korozję, na przykład stal nierdzewna (chrom, nikiel, mangan).
- W doświadczeniu gwóźdź owinięty drutem cynkowym w słonej wodzie nie zardzewiał. Sam gwóźdź zardzewiał.
Powiedz to w klasie
- Większość pierwiastków to metale.
- Rtęć jest ciekłym metalem. Brom jest ciekłym niemetalem.
- Metale przewodzą prąd i ciepło.
- Rdzewienie to korozja żelaza. Sól z wodą je przyspiesza. Cynkowanie chroni.
Ćwiczenia
A. Metal czy niemetal? Jedna cecha z książki.
- siarka
- magnez
- brom
- rtęć
B. Gdzie gwóźdź zardzewieje najszybciej: w oleju, w wodzie czy w wodzie z solą? Czym go osłonić — podaj jedną metodę z lekcji.
Ключи
Только для взрослого. Дима сюда не заходит.