Lekcja 5. Bezpieczna praca
Przedmiot: Chemia, Chemia Nowej Ery, klasa 7
Dział 1. Substancje i ich przemiany
Temat 1. s. 8–12
Sprawdzian: środa 21.10, cały dział
Dalej: właściwości substancji
🎓 Jak czytać z tatą. Najpierw trzy zakazy: nie dotykać, nie smakować, nie wąchać z bliska. Potem różnica: obserwacja to «co widać», wniosek to «co z tego wynika». Klucze — tylko tata.
RU: Три запрета и разница «что вижу» / «какой из этого вывод». Ключи не открывать.
Po tej lekcji
- Gdzie i na czyje polecenie robisz doświadczenie.
- Jak badać zapach i jak grzać probówkę.
- Czym obserwacja różni się od wniosku.
1. Pracownia
Doświadczenia w szkole robi się w pracowni chemicznej. Tylko na polecenie nauczyciela i według instrukcji.
Odczynnik chemiczny
Substancja używana w pracowni. Nawet sól, cukier i ocet.
RU: Реактив. Даже соль, сахар и уксус из кухни, если стоят на опыте.
Każdy odczynnik traktujesz jak szkodliwy.
| Wolno | Nie wolno |
|---|---|
| fartuch, okulary, rękawice, gdy każe nauczyciel | dotykać odczynnika |
| zapach tylko na polecenie, ruchem wachlującym | sprawdzać smak |
| wylot probówki od siebie | wąchać, przykładając naczynie do nosa |
| probówka w łapie, nie w gołej dłoni | nachylać się nad wylotem |
Ruch wachlujący
Dłonią kierujesz pary w stronę nosa. Naczynia nie zbliżasz do twarzy.
RU: Помахать ладонью, чтобы запах дошёл до носа. Сосуд к лицу не подносить.
Przy oparzeniu: zdejmij ubranie i biżuterię, jeśli się da. Polewaj chłodną, nie lodowatą wodą co najmniej 20 minut. Kwas i zasadę spłucz od razu dużą ilością wody. Ciało stałe najpierw zdejmij ze skóry, potem lej wodę. Nie odrywaj przyklejonego ubrania, nie przekłuwaj pęcherzy.
Karta charakterystyki
Dokument o odczynniku: czy jest palny i toksyczny, co robić przy kontakcie ze skórą i oczami, jak go przechowywać.
RU: Паспорт вещества. Горючее ли, ядовитое ли, что делать при попадании на кожу.
Szkło, które warto rozpoznać na rysunku: probówka, zlewka, kolba, bagietka (szklana pałeczka), szkiełko zegarkowe, lejek. Do grzania: palnik i statyw z łapą.
2. Obserwacja i wniosek
Na schemacie: z lewej piszesz, czego użyłeś. Z prawej — co powstało. Ogrzewanie rysujesz pod naczyniem. Dodawanie — strzałką nad naczyniem.
Obserwacja
To, co zauważasz zmysłami: co widać, co słychać, co czuć.
RU: Наблюдение. Что видно, слышно, чем пахнет. Без объяснения «почему».Wniosek
Co z tej obserwacji wynika. Odpowiedź na pytanie, jaka zaszła zmiana.
RU: Вывод. Что из этого следует. Уже объяснение, не описание.
| Zdanie | Co to jest |
|---|---|
| Wydzielił się bezbarwny gaz, zawartość się pieni. | obserwacja |
| Powstała nowa substancja. | wniosek |
| Cukier sczerniał, na ściankach pojawiły się krople cieczy. | obserwacja |
| Cukier sczerniał, bo powstał węgiel. | to już wniosek, nie sama obserwacja |
Słowo «bo» zwykle zamienia obserwację we wniosek.
Powiedz to w klasie
- Doświadczenie wykonuję tylko na polecenie nauczyciela.
- Odczynnika nie smakuję i nie wącham z bliska.
- Zapach badam ruchem wachlującym.
- Obserwacja mówi, co widać. Wniosek mówi, co z tego wynika.
Ćwiczenia
A. Prawda czy fałsz. Fałsz popraw.
- Sól kuchenna w pracowni nie jest odczynnikiem, bo jest z kuchni.
- Probówkę z gorącą substancją można trzymać w dłoni.
- Zapach bada się, zbliżając nos do naczynia.
B. Przy każdym zdaniu napisz: obserwacja albo wniosek.
- Na ściankach probówki pojawiły się krople bezbarwnej cieczy.
- Zaszła reakcja chemiczna, bo powstała nowa substancja.
- Zawartość zlewki silnie się pieni.
Ключи
Только для взрослого. Дима сюда не заходит.