День 12: Прошедшее время — мн. число и неправильные глаголы

Цель: Освоить мн. число прош. времени (-liśmy / -łyśmy, -li / -ły). Выучить неправильные: iść, jeść, mieć, móc. Время: ~45–60 мин (+ домашка 20–30 мин)

🎓 Методичка для учителя: - Сегодня самое сложное в прошедшем — мужско-личная (chłopcy byli) vs не-мужско-личная (dziewczyny były) форма во мн. - Простое правило: если в группе есть хоть один человек-мужчина → -li / -liśmy / -liście. Иначе (только женщины, только дети, животные, предметы) → -ły / -łyśmy / -łyście. - Неправильные глаголы — выучить наизусть, без правила: szedłem, jadłem, miałem, mogłem. - Хитрость: перед суффиксом -li- появляется чередование: czytał → czytali (мягкое l!). А не -łi-.

0. Разминка (3 мин)

• Спряги być в прош. ед.: byłem/byłam, byłeś/byłaś, był/była.
• Скажи 3 предложения о вчера (ед. число).
• Произнеси: cz / ć: cześć, ćwiczenie, człowiek, ciekawy.

1. Фонетика (5 мин)

phonetics/daily-drills.md — День 12.

Сегодня — мягкое l в формах прош. мн.: - czytał (он читал) — твёрдое ł - czytali (они читали) — мягкое l - byli, mieli, robili, mówili — везде мягкое l

⚠️ Это важно для произношения! Не путать l и ł.

2. Правило (10 мин)

Окончания мн. числа в прошедшем

Что такое «мужско-личная форма»?

В польском есть два типа множественного: - Мужско-личная (mn. m.-os.): есть хотя бы один человек-мужчина (Piotr, brat, tata, kolega, chłopiec, mężczyzna). - Не-мужско-личная (mn. nie-m.-os.): только женщины, дети, животные, предметы.

Образцы

być — мн.:

czytać — мн.:

Неправильные глаголы прошедшего

Все эти глаголы — частые. Особенно выучить: byłem, miałem, jadłem, szedłem — без них не построить и одного простого рассказа.

2b. Słownictwo dnia (~5 мин)

3. Упражнения (25–30 мин)

Упражнение A — Выбери: м.-лич. или не-м.-лич.?

Поставь правильную форму прош. времени:

1. Piotr i Tomek (być) ___ w szkole.
2. Ania i Kasia (być) ___ w szkole.
3. Bracia (grać) ___ w piłkę.
4. Siostry (oglądać) ___ film.
5. Dzieci (jeść) ___ obiad. (dzieci — не-м.-лич.!)
6. My (chłopcy) (czytać) ___ książki.
7. My (dziewczyny) (czytać) ___ książki.
8. Wy (pisać — m.-лич.) ___ test.

Упражнение B — Допиши формы прошедшего

robić — мн.:

jeść — мн.:

Упражнение C — Устно

Расскажи о выходных: 1. Co robiliście w sobotę z rodzicami? (jeśli ojciec был — м.-лич.: robiliśmy) 2. Gdzie byliście w niedzielę? 3. Co jedliście na obiad? 4. Czy oglądaliście film? 5. Z kim się spotykałeś?

Упражнение D — Неправильные глаголы

Поставь правильную форму:

1. Wczoraj ja (iść — m) ___ do szkoły.
2. Mama (jeść) ___ kolację o ósmej.
3. Brat (mieć) ___ test z matematyki.
4. My (chłopcy) (móc) ___ pomóc tacie.
5. Anna (chcieć) ___ kupić nową książkę.
6. Dzieci (iść) ___ na spacer.
7. Babcia (mieć) ___ dużo czasu.
8. Bracia (chcieć) ___ grać w piłkę.

Упражнение E — Текст с пропусками

W zeszłą sobotę my (1. być, chłopcy + Dima) ___ na imprezie u Kuby.
Tam (2. być) ___ wielu chłopców i dziewczyn. Dziewczyny (3. tańczyć) ___ ,
a chłopcy (4. grać) ___ w gry. Wszyscy (5. jeść) ___ pizzę i (6. pić) ___ sok.
Ania (7. śpiewać) ___ piosenkę. Kuba (8. śmiać się) ___ głośno.
O dziesiątej my (9. iść — m.-лич.) ___ do domu. (10. być — wszyscy) ___ zmęczeni, ale szczęśliwi.

Упражнение F — Найди и исправь ошибку

1. Chłopcy były na boisku. (чёрт, или było? нет — chłopcy → byli)
2. Dziewczyny byli na imprezie.
3. Dzieci byli w parku. (dzieci — не-м.-лич.: były)
4. Mama i tata byłyśmy w sklepie. (есть мужчина → byli)
5. Ja szedł do szkoły. (мальчик → szedłem)
6. Brat jadł obiad — мн. (oni): ___
7. Anna i Maria miałyśmy lekcję. (если они говорят о себе: my miałyśmy — ok!)
8. Bracia mogli pomóc — ж. вариант: siostry ___

Ключи

A: 1. byli (м.-лич.) 2. były (только ж.) 3. grali (м.-лич.) 4. oglądały (только ж.) 5. jadły (dzieci — не-м.-лич.!) 6. czytaliśmy 7. czytałyśmy 8. pisaliście

B: robić — мн.:

jeść — мн.:

D: 1. szedłem 2. jadła 3. miał 4. mogliśmy 5. chciała 6. szły (если только девочки/дети) или poszły; dzieci — не-м.-лич. → szły 7. miała 8. chcieli

E: 1. byliśmy (м.-лич., есть Dima и Kuba) 2. było (или byli/były в зависимости от подсчёта — но wielu + род., здесь było) 3. tańczyły (только дев.) 4. grali (м.-лич.) 5. jedli (м.-лич. — все вместе) 6. pili 7. śpiewała 8. śmiał się 9. szliśmy (м.-лич.) 10. byliśmy (м.-лич.)

F: 1. Chłopcy były → Chłopcy byli 2. Dziewczyny byli → Dziewczyny były 3. Dzieci byli → Dzieci były 4. Mama i tata byłyśmy → Mama i tata byli (или byliście, если они «вы») 5. Ja szedł → Ja szedłem 6. Brat jadł — мн.: → Bracia jedli 7. правильно! (если речь от лица сестёр о себе) 8. Bracia mogli — ж. вариант: → Siostry mogły

4. Чтение (15 мин)

Текст: reading/texts/day-12.md — Moje wakacje

Вопросы: reading/questions/day-12.md

Задание

1. Прочитай вслух 2 раза.
2. Подчеркни все формы прош. вр.
3. Отдели м.-лич. формы (-li) от не-м.-лич. (-ły).
4. Ответь на 8 вопросов.

Доп. к тексту

1. Опиши свои каникулы прошлым летом — 10 предложений.
2. V/F: - Dima był w Polsce. - Byli tylko w Krakowie. - Nad morzem nie pływali.

Ключ V/F: V, F (i nad morzem), F (pływali)

5. Разговор (12–15 мин)

Часть 1 — «Wakacje» (5 мин)

Расскажи о своих прошлых каникулах: - Gdzie byłeś? - Z kim? - Co robiliście razem? - Co jedliście?

Часть 2 — Интервью «Co robiliście?» (5 мин)

Расспроси кого-то о его прошлых выходных. 5 вопросов с robiliście, byliście, jedliście.

Часть 3 — Ролевая «Album zdjęć» (5 мин)

Покажи воображаемый альбом фотографий. Опиши каждое (5 фото): Tu byliśmy nad morzem, jedliśmy ryby, pływaliśmy w morzu…

6. Письмо (5–8 мин)

«Moje wakacje» — 12 предложений в прош. времени. Используй мин. 5 м.-лич. форм и 3 не-м.-лич.

Домашка

1. Выучи мн. число прош. (4 формы для м.-лич. и 4 для не-м.-лич.).
2. Спряги 5 неправильных глаголов в прош.: iść, jeść, mieć, móc, chcieć (полностью).
3. Напиши 15 предложений о прошлой неделе с разными лицами.
4. Hurra Po Polsku 1, Lekcja 7 — упражнения на прош. мн.

📎 Доп. упражнения: exercises/extra/day-12.md

W wakacje (1. być — my, м.-лич.) ___ w Polsce. Pogoda (2. być, ж.) ___ piękna.
W Krakowie (3. zwiedzać — my) ___ Wawel i Rynek. Dzieci (4. pływać) ___ w basenie hotelu.
Mama i siostra (5. chodzić) ___ na zakupy. Tata i ja (6. opalać się) ___ na plaży.
Wieczorem (7. iść — my, м.-лич.) ___ do restauracji. Tam (8. jeść — my) ___ pierogi.
Goście (m + f) hotelu (9. śpiewać) ___ przy ognisku.
Następnego dnia (10. wracać — my) ___ do Mińska.