День 6: Отрицание nie + вопросы

Цель: Строить отрицательные предложения; задавать вопросы (с czy и без). Время: ~45–60 мин (+ домашка 20–30 мин)

🎓 Методичка для учителя: - Nie — самое простое для понимания, но есть тонкость: между nie и глаголом ничего не вставляется. - Сегодня же — структуру вопроса: с czy (общие) и без czy (специальные). - Важное: после nie при глаголе mieć — родительный падеж (это будут учить день 8). Сегодня говорим только: Nie mam czasu (не Nie mam czas), но без объяснения почему. - Без негативного двойного отрицания в польском (как в русском): Nigdy nie mówię tego (буквально: «никогда не говорю этого») — два «нет» в одном предложении, как в русском.

0. Разминка (3 мин)

• Спряги mieć (полностью).
• Скажи 3 предложения с mieć: Mam mamę. Mam brata. Mam trzynaście lat.
• Скажи 3 с być: Jestem uczniem. Jesteśmy w domu. Anna jest z Polski.

1. Фонетика (5 мин)

phonetics/daily-drills.md — День 6.

L/Ł в отрицании: - Nie lubię — здесь L (твёрдое). - Nie miałem czasu — здесь Ł (как «у»). - lalka (кукла) — łza (слеза).

2. Правило (10 мин)

Отрицание nie

Nie ставится перед глаголом, и ничего между ними не вставляется.

⚠️ Только при глаголах lubić, mieć, znać, widzieć (и др. переходных) после nie — родительный падеж вместо винительного. Сегодня запоминаем как формулу: Nie mam czasu, nie mam pieniędzy, nie mam czasu na to.

Слова с «нет»

В польском, как в русском, возможно двойное отрицание: Nikt nic nie wie = «Никто ничего не знает». Нельзя убирать nie!

Два типа вопросов

1. Общий вопрос (Да/Нет) — с czy

Czy ставится в начале, ответ — Tak / Nie: - Czy mówisz po polsku? — Tak, mówię. / Nie, nie mówię. - Czy jesteś z Polski? — Tak, jestem. / Nie, jestem z Białorusi.

В разговорной речи czy часто опускают — тогда вопросительная интонация: - Mówisz po polsku? (с интонацией вверх)

2. Специальный вопрос — с вопросительным словом

С вопросительными словами не нужно czy: ❌ Czy gdzie mieszkasz? → ✅ Gdzie mieszkasz?

2b. Słownictwo dnia (~5 мин)

3. Упражнения (25–30 мин)

Упражнение A — Сделай отрицание

1. Mówię po polsku. → ___
2. Mama gotuje obiad. → ___
3. Czytamy książkę. → ___
4. Brat ma psa. → ___
5. Jestem zmęczony. → ___
6. Idą do szkoły. → ___
7. Lubię matematykę. → ___
8. Wiesz, gdzie jest sklep? → ___ ?

Упражнение B — Czy или вопросительное слово?

Вставь czy или подходящее вопросительное слово:

1. ___ mówisz po polsku? — Tak, trochę.
2. ___ mieszkasz? — W Mińsku.
3. ___ masz lat? — Czternaście.
4. ___ jest twoja mama? — W pracy.
5. ___ lubisz oglądać? — Komedie.
6. ___ idziesz po szkole? — Do domu.
7. ___ jesteś smutny? — Bo nie mam czasu.
8. ___ to jest? — To mój brat.

Упражнение C — Устно

Ответь на вопросы: 1. Czy lubisz polski? 2. Czego nie lubisz robić w szkole? 3. Co nigdy nie robisz? 4. Gdzie nigdy nie byłeś? 5. Dlaczego uczysz się polskiego? 6. Co najczęściej robisz wieczorem?

Упражнение D — Перепиши с nigdy / nikt / nic

Поставь нужное слово и сделай предложение отрицательным:

1. (никогда) ___ ___ mówię kłamstw.
2. (никто) ___ ___ wie odpowiedzi.
3. (ничего) ___ ___ rozumiem.
4. (нигде) ___ ___ idę dziś.
5. (никогда) ___ ___ jem ryby.
6. (никто) ___ ___ jest w domu.

Упражнение E — Текст с пропусками

Mój brat (1. nie lubić) ___ ___ gotować. Mama często mówi:
„Dlaczego (2. nie pomagać — ty) ___ ___ mi?"
On odpowiada: „(3. nie mieć — ja) ___ ___ czasu, mam dużo zadań."
Ja też (4. nie chcieć) ___ ___ gotować, ale (5. lubić) ___ jeść!
W weekend (6. nie być — my) ___ ___ w domu — idziemy na boisko.
Tam gramy w piłkę. (7. nigdy / nie przegrywać — my) ___ ___ ___!

Упражнение F — Найди и исправь ошибку

1. Ja nie lubię. — нужно дополнение: что не любишь? → ___
2. Ja mówię nie po polsku. (порядок!)
3. Nigdy mówię kłamstw. (нужно nie)
4. Co czy robisz?
5. Czy gdzie mieszkasz?
6. Nikt wie. (нужно nie)
7. Jest czy on z Polski?
8. Nie mam czas. (после nie — родительный: czasu)

Ключи

A: 1. Nie mówię po polsku. 2. Mama nie gotuje obiadu. (родительный) 3. Nie czytamy książki. (родительный) 4. Brat nie ma psa. (родительный) 5. Nie jestem zmęczony. 6. Nie idą do szkoły. 7. Nie lubię matematyki. (родительный) 8. Nie wiesz, gdzie jest sklep?

B: 1. Czy 2. Gdzie 3. Ile 4. Gdzie 5. Co 6. Dokąd 7. Dlaczego 8. Kto

D: 1. Nigdy nie mówię kłamstw. 2. Nikt nie wie odpowiedzi. 3. Nic nie rozumiem. 4. Nigdzie nie idę dziś. 5. Nigdy nie jem ryby. 6. Nikogo nie ma w domu. / Nikt nie jest w domu. (оба варианта возможны, лучше первый)

E: 1. nie lubi 2. nie pomagasz 3. Nie mam 4. nie chcę 5. lubię 6. nie jesteśmy 7. Nigdy nie przegrywamy

F: 1. дополнить (например, Nie lubię ryb) 2. Ja mówię nie po polsku → Ja nie mówię po polsku 3. Nigdy mówię → Nigdy nie mówię (двойное отрицание обязательно!) 4. Co czy robisz → Co robisz? (с вопросительным словом czy не нужно) 5. Czy gdzie mieszkasz → Gdzie mieszkasz? 6. Nikt wie → Nikt nie wie 7. Jest czy on z Polski → Czy on jest z Polski? (czy в начале) 8. Nie mam czas → Nie mam czasu

4. Чтение (15 мин)

Текст: reading/texts/day-06.md — Co lubię robić

Вопросы: reading/questions/day-06.md

Задание

1. Прочитай вслух 2 раза.
2. Выпиши все отрицания из текста (формы с nie).
3. Ответь на 8 вопросов.

Доп. к тексту

1. Напиши свою версию «Co lubię i czego nie lubię» в 8 предложениях.
2. V/F: - Dima lubi biegać. - Lubi grać w piłkę. - W sobotę je obiad w restauracji.

Ключ V/F: F (nie lubi biegać), V, F (babcia gotuje)

5. Разговор (12–15 мин)

Часть 1 — Pytania-odpowiedzi (5 мин)

Учитель задаёт 10 вопросов, ученик отвечает (с nie, если нужно): 1. Czy lubisz matematykę? 2. Czy mówisz po angielsku? 3. Czy masz brata? 4. Gdzie mieszkasz? 5. Co robisz w niedzielę? 6. Dlaczego uczysz się polskiego? 7. Czy chcesz pojechać do Polski? 8. Co jesz na śniadanie? 9. Kogo nie lubisz w klasie? 10. Czego nigdy nie robisz?

Часть 2 — Игра «Tak / Nie» (5 мин)

Учитель говорит утверждение. Ученик отвечает: Tak, to prawda или Nie, to nieprawda + полное предложение с nie.

Пример: Anna jest z Białorusi. → Nie, to nieprawda. Anna jest z Polski.

Часть 3 — Ролевая «Wywiad» (5 мин)

Возьми «интервью» у учителя: задай 8 вопросов разного типа.

6. Письмо (5–8 мин)

«Co lubię i czego nie lubię» — 12 предложений. Используй nigdy, czasami, zawsze, często, rzadko.

Структура: - 4 предложения с Lubię (что любишь). - 4 с Nie lubię (что не любишь). - 4 с Nigdy / Czasami / Często (как часто).

Домашка

1. Напиши 15 предложений: 5 с nie, 5 с nigdy / nic / nikt, 5 вопросов разного типа.
2. Hurra Po Polsku 1, Lekcja 4 — упражнения на отрицание и вопросы.
3. Подготовься к мини-тесту завтра (день 7): все 4 спряжения + отрицание + вопрос.
4. Фонетика: lalka / łza, lód / łódź.

📎 Доп. упражнения: exercises/extra/day-06.md