Lekcja 8. Budowa i rola mięśni

Przedmiot: Biologia, klasa 7
Dział: II. Aparat ruchu
Podręcznik: Puls życia, s. 44–46 (papierowy)
Po: lekcji 7
Dalej: lekcja 9 — higiena

🎓 Jak czytać z tatą. Zegnij rękę. Mięsień z przodu ramienia robi się krótszy. Mięsień z tyłu w tym czasie puszcza. Cała lekcja: mięsień tylko ciągnie, pracuje w parze i łączy się z kością ścięgnem.

RU: Мышца только тянет. Пара бицепс–трицепс. Сухожилие — не связка.

Po tej lekcji

1. Wiesz, które mięśnie wchodzą w aparat ruchu.
2. Wiesz, czym mięsień jest przyczepiony do kości.
3. Podajesz parę antagonistów na przykładzie ręki.
4. Podajesz funkcje mięśni poza samym chodzeniem.

1. Który mięsień rusza szkieletem

W lekcji 1 były trzy tkanki mięśniowe. Do aparatu ruchu nie wchodzi każda.

Mięśnie szkieletowe
Mięśnie szkieletowe są zbudowane z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej. Pracują świadomie i poruszają kośćmi.
RU: Скелетные мышцы. Ты сам решаешь: поднять руку, шагнуть. Это активная часть аппарата.

Mięsień gładki (jelito, naczynia) i mięsień serca pracują same. Ich nie wkładaj do części czynnej aparatu ruchu. Gdy w teście są trzy tkanki, do ruchu kości wybierz poprzecznie prążkowaną szkieletową.

Układ mięśniowy
Układ mięśniowy umożliwia przemieszczanie się ciała i zmianę położenia jego części.
RU: Двигает всё тело и отдельно руку, голову, пальцы. Ещё держит позу и при работе греет.

2. Mięsień tylko ciągnie

Skurcz
Mięsień skraca się i ciągnie kość. Nie potrafi pchać.
RU: Сокращение — мышца становится короче и тянет кость. Толкнуть кость она не умеет.

Ścięgno
Ścięgno łączy mięsień z kością.
RU: Сухожилие. Канат между мышцей и костью.

Nie myl ze więzadłem. Więzadło łączy kość z kością w stawie. Ścięgno łączy mięsień z kością.

Gruba środkowa część mięśnia to brzusiec. Na rysunku: brzusiec w środku, ścięgna na końcach.

3. Para, która pracuje przeciwnie

Mięśnie antagonistyczne
Mięśnie antagonistyczne działają przeciwnie: gdy jeden się kurczy, drugi się rozkurcza.
RU: Антагонисты. Один тянет, второй в этот момент отпускает. Потом меняются.

Podnosisz plecak — kurczy się dwugłowy, trójgłowy jest rozkurczony. Prostujesz rękę — odwrotnie.

Zginacz zgina. Prostownik prostuje. Te dwa słowa nauczyciel lubi bardziej niż długie nazwy.

4. Nazwy z rysunku

Na kartkówce wskazują duże mięśnie. Siedem wystarczy. Resztę podpisz z książki, jeśli zdążysz.

Mięsień prosty brzucha chroni też narządy brzucha. Mięsień brzuchaty łydki stawia cię na palce.

Powiedz to w klasie

1. Mięśnie szkieletowe kurczą się i poruszają kośćmi.
2. Ścięgno łączy mięsień z kością.
3. Mięsień dwugłowy ramienia zgina rękę w łokciu.
4. Mięsień trójgłowy ramienia prostuje rękę.
5. Mięśnie antagonistyczne pracują przeciwnie.

Pułapki

1. Mięsień ciągnie. Nie pcha.
2. Ścięgno — mięsień do kości. Więzadło — kość do kości.
3. Gdy dwugłowy się kurczy, trójgłowy nie ciągnie mocniej. On się rozkurcza.
4. Serce też jest mięśniem, ale nie jest częścią szkieletowego aparatu ruchu.
5. Dwugłowy zgina. Trójgłowy prostuje. Nie odwrotnie.

Pomyśl z tatą

1. Dlaczego jeden mięsień nie zgina łokcia i nie prostuje go?
2. Ścięgno pękło. Mięsień cały, kość cała. Dlaczego ręka i tak źle się zgina?
3. Stoisz spokojnie. Mięśnie są wyłączone czy jednak lekko pracują?

W domu (20 minut)

1. Podręcznik, s. 44–46. Znajdź dwugłowy i trójgłowy.
2. Zegnij i wyprostuj rękę i powiedz po polsku, który mięsień się kurczy.
3. Test 8.

Następna lekcja: higiena aparatu ruchu