Lekcja 4. Aparat ruchu. Budowa szkieletu

Przedmiot: Biologia, klasa 7
Dział: II. Aparat ruchu
Podręcznik: Puls życia, s. 27–29 (papierowy; skan na stronie to tylko dział I)
Dalej: lekcja 5 — kość

🎓 Jak czytać z tatą. Najpierw definicja — na głos, po polsku. Pod nią jedno zdanie po rosyjsku. Potem tabele. Na kartkówce mówisz po polsku.

RU: Польский — то, что Дима говорит на тесте. Русский — одна строка под словом.

Po tej lekcji

1. Wiesz, czym jest aparat ruchu i czym część bierna różni się od czynnej.
2. Dzielisz szkielet na osiowy i szkielet kończyn.
3. Podajesz funkcje szkieletu i cztery kształty kości.

1. Dwie części

Plecak na dwóch ramionach: kości trzymają ciężar, mięśnie ciągną kości i idziesz. Jedno bez drugiego nie działa.

Aparat ruchu
Aparat ruchu składa się z układu szkieletowego i układu mięśniowego.
RU: Аппарат движения — это кости плюс мышцы, не «спортзал».

Część bierna
Część bierna aparatu ruchu to układ szkieletowy. Tworzą go kości.
RU: Пассивная часть. Кость сама себя не сгибает. Это каркас.

Część czynna
Część czynna aparatu ruchu to układ mięśniowy. Mięśnie kurczą się i przesuwają kości.
RU: Активная часть. Мышца сокращается и тянет кость.

Na pytanie «wymień elementy aparatu ruchu» nie wystarczy słowo kości. Potrzebne są obie części.

2. Po co jest szkielet

Układ szkieletowy
Układ szkieletowy utrzymuje ciężar ciała, nadaje mu kształt, chroni narządy i umożliwia ruch.
RU: Держит вес, даёт форму, защищает органы, помогает двигаться.

Szkielet dorosłego człowieka ma ponad 200 kości. Nie ucz się liczby co do jednej. Ucz się ponad 200.

Kości są też miejscem przyczepu mięśni. To odpowiedź na pytanie «po co mięśniom kości».

3. Dwie części szkieletu

Szkielet osiowy
Szkielet osiowy to czaszka, kręgosłup i klatka piersiowa.
RU: Осевой скелет — середина тела.

Szkielet kończyn
Szkielet kończyn to kości kończyn górnych i dolnych razem z obręczami.
RU: Руки, ноги и пояса, которыми они крепятся к оси.

Obręcz barkowa (barki) i obręcz miedniczna (miednica) są przy tułowiu, ale należą do szkieletu kończyn, nie do czaszki i nie do kręgosłupa. Szczegóły — lekcja 7.

4. Cztery kształty kości

Na kartkówce proszą o przykład, nie o długą definicję.

Kość udowa
Kość udowa to najdłuższa kość szkieletu.
RU: Бедренная — самая длинная. Хороший пример длинной кости.

Powiedz to w klasie

1. Aparat ruchu składa się z części biernej i części czynnej.
2. Część bierna to kości, część czynna to mięśnie.
3. Szkielet osiowy to czaszka, kręgosłup i klatka piersiowa.
4. Szkielet chroni narządy i utrzymuje ciężar ciała.
5. Kość udowa jest kością długą.

Pułapki

1. Bierny nie znaczy «leniwy». Znaczy: sam nie wykonuje ruchu.
2. Aparat ruchu to dwa układy, nie jeden.
3. Czaszka jest w szkielecie osiowym. Łopatka jest w obręczy barkowej.
4. Kość różnokształtna to nie «złamana kość». To kręg i inne kości o własnym kształcie.

Pomyśl z tatą

1. Plecak wisi na jednym ramieniu. To szkielet osiowy czy obręcz kończyny?
2. Co będzie, gdy są kości, a mięśnie się nie kurczą?
3. Dlaczego łopatka jest płaska, a nie długa?

W domu (20 minut)

1. Podręcznik, s. 27–29. Jedno zdanie z ramki powiedz po polsku.
2. Zamknij książkę. Dwie części aparatu ruchu i trzy elementy szkieletu osiowego.
3. Cztery kształty kości — po jednym przykładzie.
4. Test 4.

Następna lekcja: Budowa kości