Lekcja 4. Ballada, morał, jak odpowiedzieć

Przedmiot: Język polski, klasa 7
Po: lekcji 3
Kartkówka: 09.10
Dalej: próbna kartkówka

🎓 Jak czytać z tatą. Fabuła już jest. Dziś cztery cechy ballady i jedno zdanie morału. Potem próbna kartkówka. Całego wiersza nie otwieramy.

RU: Как читать с папой. Сюжет уже есть. Сегодня четыре признака баллады и одно предложение морали. Потом пробная kartkówka. Весь стих не открываем.

Po tej lekcji

1. Cztery cechy ballady na przykładzie «Świtezianki».
2. Morał jednym zdaniem.
3. Trzy środki, które nauczycielka może nazwać.
4. Schemat odpowiedzi: gatunek → fabuła → cecha → morał.

1. Co to jest ballada

Ballada
Ballada to wierszowany utwór, który opowiada niezwykłą historię. Jest w niej fantastyka, wierzenie ludowe i morał. Przyroda jest świadkiem zdarzeń.
RU: Баллада — это стихотворное произведение, которое рассказывает необычную историю. В ней есть фантастика, народное поверье и мораль. Природа — свидетель событий.

Synkretyzm rodzajowy
Synkretyzm rodzajowy znaczy, że w balladzie są trzy rzeczy naraz: opowieść, nastrój i rozmowa bohaterów.
RU: Родовой синкретизм значит, что в балладе сразу три вещи: рассказ, настроение и разговор героев.

Na kartkówce wystarczy: ballada łączy epikę, lirykę i dramat. Potem jeden przykład z tabeli.

2. Cztery cechy, które trzeba umieć wskazać

RU: 1. Есть фантастика. 2. Есть народность. 3. Природа — свидетель и судья. 4. Есть мораль и тайна.

Nie ucz dwunastu cech. Te cztery zamykają pytanie «wymień cechy ballady».

3. Morał

Morał
Kto składa przysięgę i jej nie dotrzymuje, zostaje ukarany. Nie ma winy bez kary.
RU: Кто даёт клятву и её не держит, бывает наказан. Нет вины без наказания.

Inaczej, też dobrze: wierność jest ważniejsza niż piękne słowa. Strzelec pięknie przysięgał i zaraz złamał słowo.

Przyroda nie jest tłem jak tapeta. Księżyc jest świadkiem. Jezioro wykonuje karę. Modrzew pamięta przysięgę.

RU: Природа — не фон, как обои. Луна — свидетель. Озеро исполняет наказание. Лиственница помнит клятву.

4. Trzy słowa od stylu

Jeśli padnie «środki stylistyczne», nie lista z całej lektury. Trzy:

Epitet
Epitet to określenie, które dodaje cechę. Na przykład «srebrne jezioro», «stary modrzew».
RU: Эпитет — это определение, которое добавляет признак. Например «серебряное озеро», «старая лиственница».

Uosobienie
Uosobienie to czynność człowieka dana rzeczy lub przyrodzie. Jezioro pochłania człowieka. Fala go porywa.
RU: Олицетворение — это человеческое действие, отданное вещи или природе. Озеро поглощает человека. Волна его уносит.

Pytanie retoryczne
Pytanie retoryczne nie czeka na odpowiedź. «Któż jest młodzieniec?» Narrator sam odpowiada, a o dziewczynie mówi «ja nie wiem».
RU: Риторический вопрос не ждёт ответа. «Кто же юноша?» Рассказчик сам отвечает, а о девушке говорит «я не знаю».

5. Jak odpowiedzieć, gdy jest mało czasu

Cztery kroki. Każdy krok to jedno albo dwa zdania.

1. «Świtezianka» to ballada Adama Mickiewicza ze zbioru «Ballady i romanse» (1822).
2. Strzelec przysięga wierność dziewczynie nad Świtezią, ulega nimfie i łamie słowo.
3. Są tu fantastyka, ludowość i natura, która karze.
4. Morał: za złamaną przysięgę jest kara.

RU: 1. «Свитезянка» — баллада Адама Мицкевича из сборника «Баллады и романсы» (1822). 2. Стрелок клянётся в верности девушке у Свитязи, поддаётся нимфе и нарушает слово. 3. Здесь есть фантастика, народность и природа, которая наказывает. 4. Мораль: за нарушенную клятву есть наказание.

To jest cała odpowiedź ustna. Nie streszczaj każdej zwrotki.

Pułapki

1. Świtezianka i strzelec to nie dwie nimfy. Nimfa z jeziora jest tą dziewczyną.
2. Kara to nie tylko «utopił się». Ciało — jezioro. Dusza — jęk pod modrzewiem.
3. «Ja nie wiem» na końcu to celowa tajemnica ballady, nie dziura w zadaniu.
4. Ballady i romanse to zbiór. Świtezianka to jeden utwór w tym zbiorze.
5. Nie myl z balladą Świteź. To inny tekst Mickiewicza, o tym samym jeziorze, inna historia.

W domu (czwartek, 30 minut)

1. Cztery cechy z tabeli — bez patrzenia.
2. Morał jednym zdaniem.
3. Cztery kroki odpowiedzi na głos.
4. Trzy próby, po kolei: wariant 1, wariant 2, wariant 3. Klucz otwiera tata.

W piątek: kartkówka. Fabuła z lekcji 3 + ta lekcja. Wiersza nie otwierasz rano.

Słówka