Lekcja 2. Rewolucja przemysłowa
Przedmiot: Historia, Wczoraj i dziś, klasa 7
Dział I: s. 14–19
Po: lekcji 1
Dalej: lekcja 3
🎓 Jak czytać z tatą. Najpierw «dlaczego Anglia» — trzy powody, nie dziesięć. Potem pięć nazwisk jak tabliczka. Potem dwa skutki: miasto i dwie klasy. Klucze — tylko tata.
RU: Промышленный переворот. Не путать с конгрессом: там короли, здесь фабрики и пар.
Po co to teraz
Kongres układał granice. W tym samym czasie w Anglii układało się inne życie: praca w fabryce, para, miasta, nowi biedni i nowi bogaci.
Sprawdzian z działu I pyta o rewolucję przemysłową obok kongresu. To temat 2 tej samej książki.
1. Co to jest (na pamięć)
Rewolucja przemysłowa
Przejście od pracy ręcznej w warsztacie do produkcji maszynowej w fabryce. Zaczęła się w Wielkiej Brytanii w drugiej połowie XVIII wieku.
RU: Не политическая революция. Машины вместо рук. Старт — Британия, конец XVIII века.Fabryka
Duży zakład, w którym robotnicy pracują przy maszynach należących do właściciela.
RU: Фабрика. Машины чужие, работаешь ты.Industrializacja
Rozwój przemysłu fabrycznego w kraju.
RU: Страна обрастает фабриками.
Dlaczego Wielka Brytania, nie Polska i nie Francja Napoleona:
| Powód | Po ludzku |
|---|---|
| węgiel i ruda żelaza | jest czym palić i z czego lać maszyny |
| pieniądze z handlu i kolonii | jest za co budować fabrykę |
| wyspa | wojny Napoleona palą kontynent, nie Londyn |
| ludzie ze wsi | część chłopów już nie ma ziemi i idzie do miasta |
Potem przemysł idzie na kontynent: Belgia, północna Francja, później ziemie niemieckie. Na ziemiach polskich duże ośrodki (Łódź) to już trochę później — na ten sprawdzian wystarczy: pierwsza jest Brytania.
2. Pięć osób (na pamięć)
| Kto | Co zrobił | Nie mylić z |
|---|---|---|
| James Watt | ulepszona maszyna parowa (patent 1769) | nie pociąg |
| George Stephenson | lokomotywa parowa, kolej (lata 20. XIX w., «Rocket» 1829) | nie maszyna w fabryce |
| Robert Fulton | statek parowy | nie kolej |
| Michael Faraday | prąd, indukcja — elektryczność w użyciu | nie telegraf |
| Samuel Morse | telegraf | nie żarówka |
Watt jest pierwszy. Bez jego pary nie ma fabrycznej maszyny ani pociągu Stephensona.
Para robi dwie rzeczy, które lubi nauczyciel:
- Napędza maszyny w fabryce (Watt).
- Napędza transport: pociąg (Stephenson) i statek (Fulton). Węgiel i towary jadą dalej i taniej.
Faraday i Morse to już XIX wiek, drugi krok: prąd i wiadomość po drucie. W rozkładzie Wczoraj i dziś są w tym samym temacie.
3. Skutki (na pamięć)
Urbanizacja
Przenoszenie się ludzi ze wsi do miast. Miasta rosną, bo fabryka jest w mieście.
RU: Урбанизация. Деревня → город.Kapitalizm
Gospodarka, w której fabryki i maszyny są prywatną własnością, a produkcja ma dać zysk.
RU: Капитализм. Завод частный, цель — прибыль.Kapitaliści
Właściciele fabryk i kapitału.
RU: Хозяева.Robotnicy
Ludzie, którzy pracują w fabryce za płacę. Maszyna nie jest ich.
RU: Рабочие. Машина не их.
Dwa światy obok siebie:
| Było | Jest |
|---|---|
| warsztat, rzemieślnik, własna ławka | fabryka, zmiana, cudza maszyna |
| wieś | wielkie miasto (Manchester — bawełna) |
| towar drogi, robiony powoli | towar tańszy, robiony masowo |
| droga koniem | kolej i statek parowy |
Cena, o którą pyta szkoła: długi dzień pracy, praca dzieci, brud, ciasne mieszkania, choroby. Z tego w lekcji 3 wyrośnie socjalizm i związki zawodowe.
Nowe słowa jednym tchem: fabryka, industrializacja, urbanizacja, kapitaliści, kapitalizm, robotnicy.
Ćwiczenia
- Gdzie zaczęła się rewolucja przemysłowa i mniej więcej kiedy?
- Podaj dwa powody, dlaczego właśnie tam.
- Czym fabryka różni się od warsztatu rzemieślnika? Jedno zdanie.
- Kto: maszyna parowa, lokomotywa, statek parowy, telegraf, elektryczność?
- Co to urbanizacja?
- Kim są kapitaliści, a kim robotnicy?
- Podaj jeden skutek zły dla ludzi (nie «więcej towarów»).
- Manchester — z czym go łączyć: z kongresem wiedeńskim czy z bawełną?
Ключи
Только для взрослого. Дима сюда не заходит.